บ้านหาดสูง

เมืองโบราณที่มีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กับเมืองศรีสัชนาลัยอย่างใกล้ชิดในด้านประวัติความเป็นมา เป็นแหล่งศิลปกรรมอันงดงามอ่อนช้อย มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว เป็นแหล่งกำเนิดศิลปวัฒนธรรม ไม่ว่าจะเป็นตัวอักษรไทย การวางผังเมืองอย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะในด้านศิลปกรรม พุทธประติมากรรมของสุโขทัยได้รับการยอมรับกันว่าเป็นสุดยอดทางความงามของศิลปะไทย เมืองเก่าสุโขทัยมีโบราณสถานขนาดใหญ่ตระการตาหลากหลายรูปแบบ โดยเฉพาะพระพุทธรูปขนาดมหึมา อ่านต่อ

น้ำตกสายรุ้งเป็นน้ำตกที่สูงมาก สามารถมองเห็นได้แต่ไกลเป็นสายสีขาวไหลลงตัดกับป่าเขียวสดในฤดูฝน ชั้นน้ำตกที่เห็นคือชั้นที่ 4 ซึ่งสูงที่สุด น้ำตกมีต้นน้ำจากยอดเขาหลวง อยู่ในพื้นที่ของ อช.รามคำแหง เส้นทางน้ำตกสายรุ้งต้องเดินไปตามก้อนหินในลำธาร และสูงชันขึ้นไปเรื่อยๆ เหมาะสำหรับหนุ่มสาวที่เรี่ยวแรงยังดี แต่ต้องระวังหินลื่นและระวังน้ำป่าด้วย ฤดูฝนที่ตกหนักไม่ควรลงเล่นน้ำ เดือนที่เหมาะไปเที่ยวคือช่วง เดือน ต.ค.- พ.ย. ส่วนฤดูแล้งน้ำน้อย อ่านต่อ

ชาวไทยพวนบ้านหาดสูงยังดำรงวัฒนธรรมดั้งเดิมยามหมดหน้านาที่ว่า “หญิงทอผ้า ชายตีเหล็ก” สิ่งที่โดดเด่นสำหรับบ้านหาดสูงคือ การทอผ้า ซึ่งมีลวดลายสวยงามเป็นเอกลักษณ์ ใครต่อใครที่ได้ไปเที่ยวสุโขทัยย่อมไม่พลาดการเข้าไปชมการทอผ้าซิ่นจีนจก ยิ่งถ้าเป็นช่วงเทศกาลประเพณีก็จะได้พบสภาพวิถีชีวิตชาวบ้านที่ร่วมทำบุญทั้งหมู่บ้านอีกด้วย บ้านหาดสูงตั้งอยู่ที่ ต.หาดเสี้ยว อ.ศรีสัชนาลัย จ.สุโขทัย อ่านต่อ

พิพิธภัณฑ์สังคโลกเป็นพิพิธภัณฑ์ของเอกชนที่รวบรวมงานสังคโลกสำคัญๆ จากหลายแห่งมาจัดแสดงประกอบกับการบรรยายเรื่องราว ทั้งด้านศิลปวัฒนธรรมและการค้า นอกเหนือจากเครื่องสังคโลกที่ขุดค้นพบใน จ.สุโขทัย แล้ว ยังมีเครื่องสังคโลกจากจังหวัดอื่นในประเทศ เช่น เตาเวียงกาหลง จ.เชียงราย เตาเผาใน จ.ลำพูน จ.เชียงใหม่ และเครื่องสังคโลกจากต่างประเทศ เช่น จีน เวียดนาม เป็นต้น ภายในตัวอาคารมีสามชั้น ชั้นแรกจัดแสดงชิ้นงานสังคโลกต่างๆ ทั้งที่เกี่ยวเนื่องกับศาสนา เครื่องประดับอาคาร นอกจากนี้ยังมีเครื่องสังคโลกที่เขียนลายในภาชนะที่สะท้อนวิถีชีวิตไทย เช่น การแต่งกาย เครื่องประดับ เงินตราต่างๆ ที่ใช้ในการแลกเปลี่ยนแล้วยังมีกรรมวิธีผลิตเครื่องสังคโลกในเชิงอุตสาหกรรมส่งออกไปทั่วโลก อ่านต่อ

วัดช้างล้อมตั้งอยู่บริเวณเชิงเขาพนมเพลิง จากศิลาจารึก พ่อขุนรามคำแหงมหาราช หลักที่ 1 กล่าวไว้ว่า “...1207 ศกปีกุน (พ.ศ.1829) ให้ขุดเอาพระธาตุออก ทั้งหลายเห็นกระทำบูชา บำเรอแก่พระธาตุได้เดือนหกวัน จึงเอาลงฝังในกลางเมืองศรีสัชนาลัยก่อพระเจดีย์เหนือหกเข้าจึงแล้ว ตั้งเวียงผาล้อมพระธาตุสามเข้าจึงแล้ว” สันนิษฐานกันว่าเจดีย์ที่กล่าวถึงนี้คือเจดีย์ประธานของวัดช้างล้อม ตัวเจดีย์องค์ใหญ่ทรงลังกาก่อด้วยศิลาแลง ตั้งอยู่บนฐานสี่เหลี่ยมจัตุรัสซ้อนกันสามชั้น ฐานชั้นแรกมีรูปช้างยืนทำด้วยศิลาแลงล้อมรอบจำนวน 39 เชือก ระหว่างช้างแต่ละเชือกมีเสาโคมไฟคั่นอยู่ฐานชั้นที่ 2 เป็นลานประทักษิณ ด้านนอกมีพนักลูกกรงทำด้วยศิลาแลงล้อมรอบ ฐานชั้นที่ 3 ซึ่งเป็นฐานติดองค์เจดีย์ มีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูป เดิมเป็นพระพุทธรูปปูนปั้นที่สร้างขึ้นในสมัยพ่อขุนรามคำแหงมหาราช ด้านหน้าขององค์เจดีย์มีบันไดขึ้นสู่ลานประทักษิณและองค์เจดีย์ ถัดออกมาเป็นกำแพงแก้วก่อด้วยศิลาแลงรอบองค์เจดีย์ประธาน มีประตูเข้าสู่ลานเจดีย์ทั้งด้านหน้าและด้านหลัง ด้านข้างสองด้านทำเป็นประตูหลอก นอกกำแพงแก้วด้านหน้าเป็นฐานวิหารขนาดใหญ่ สองข้างมีซากเจดีย์และวิหารขนาดเล็ก แต่เดิมนั้นทางเดินเข้าสู่วิหารและองค์เจดีย์ประธานคงปูลาดด้วยแผ่นศิลาแลงเป็นลานกว้าง เนื่องจากในการบูรณะครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2500 นั้น ได้พบแผ่นศิลาแลงอยู่ระเกะระกะทั่วไปเป็นจำนวนมากที่พื้นสนามบริเวณวิหาร อ่านต่อ

วัดสิริเขตคีรี ซึมซับความงดงามแห่งพระศาสนากลางแวดล้อมของธรรมชาติ วัดสิริเขตคีรี อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย วัดสิริเขตคีรีตั้งอยู่บนเนินเขาท่ามกลางการโอบล้อมของธรรมชาติและต้นไม้ที่เขียวขจี ซึ่งนอกจากช่วยให้ความร่มรื่นกับบริเวณวัดได้อย่างมากแล้วยังช่วยขับเน้นความสวยงามของพระอุโบสถที่ตกแต่งด้วยกระเบื้องสีขาวบริสุทธิ์อย่างวิจิตรบรรจง อ่านต่อ

ชมวิถีชีวิต และการทอผ้าซิ่นตีนจก

ชาวไทยพวนบ้านหาดสูงยังดำรงวัฒนธรรมดั้งเดิมยามหมดหน้านาที่ว่า “หญิงทอผ้า ชายตีเหล็ก” แต่ที่โดดเด่นคือ การทอผ้า ซึ่งมีลวดลายสวยงามเป็นเอกลักษณ์ ใครต่อใครที่ได้ไปเที่ยวสุโขทัยย่อมไม่พลาดการเข้าไปชมการทอผ้าซิ่นจีนจก ยิ่งถ้าเป็นช่วงเทศกาลประเพณีก็จะได้พบสภาพวิถีชีวิตชาวบ้านที่ร่วมทำบุญทั้งหมู่บ้านอีกด้วย

ที่ตั้งและการเดินทาง

บ้านหาดสูง ต.หาดเสี้ยว อ.ศรีสัชนาลัย จ.สุโขทัย จากทีทำการ ปณ. ก่อนถึงตลาดหาดเสี้ยวจะพบสามแยกใหญ่ ให้เลี้ยวซ้ายข้ามสะพานข้ามแม่น้ำยม ลงจากสะพานซ้ายมือเป็น รพ.ศรีสัชนาลัย เลยไปประมาณ 100 ม. จะมีสามแยกให้เลี้ยวขวาไปอีกประมาณ 200 ม. จะพบซอยเข้าวัดหาดสูงทางขวามือ ขับเข้าไปประมาณ 100 ม.จะถึงตัววัดหมู่บ้านจะอยู่ทางทิศเหนือและทิศตะวันออกของวัด

สิ่งที่น่าสนใจ

หมู่บ้านหาดสูงที่อยู่ตรงข้ามกับ ต. หาดเสี้ยวเพียงลำน้ำยมขวางกั้นนั้น ดูเหมือนความเจริญจะไม่ข้ามแม่น้ำมาเช่นกัน ที่นี่บ้านเรือนยังมีร่องรอยของความเป็นชนบทอยู่มาก มีบ้านแบบชาวไทยพวนแท้ๆ อยู่หลายหลัง ภายในบ้านมีหูกทอผ้า ถ้าเข้าบ้านนั้นออกบ้านนี้ก็จะได้เห็นคนสูงอายุนั่งทอผ้าอยู่เกือบทุกบ้าน ส่วนสาวๆนั้นออกจะมีน้อย เพราะไปโรงเรียนหรือไปทำงาน แต่พอตกค่ำก็มานั่งจกตีนซิ่นกันหลายบ้าน โดยเฉพาะวันเสาร์ – อาทิตย์ จะเห็นทอผ้ากันเกือบทุกบ้านทีเดียว บางบ้านอาจจะแวะเข้าไปคุยกับคุณลุงคุณป้าถึงลวดลายและวิธีการทอผ้าก็ได้

ถ้ามีโอกาสไปเยี่ยมหมู่บ้านในวันที่เป็นงานเทศกาล ไม่ว่าจะเป็นงานบวชนาคขี่ช้าง งานบุญเข้าพรรษา ออกพรรษา งานบุญกำฟ้า งานเทศน์มหาชาติ ก็จะได้เห็นชาวบ้านแต่งตัวสวยๆ ถ้าเป็นผู้หญิงไม่ว่าเด็ก วัยรุ่น หรือ คนแก่ ต่างก็พร้อมใจกันใส่ผ้าซิ่นตีนจก ส่วนหนุ่มๆ จะนุ่งกางเกงแบบกางเกงสี้น้ำเงิน เขาเรียกว่า ใสช่ง แล้วใส่เสื้อขาวหรือเสื้อสี คาดผ้าขาวม้าหลากสี ลองสังเกตคุณตาหลายคนจะใช้ผ้าขาวม้าตาอิด ทีทอจากด้ายสีแดงย้อมครามอีกครั้ง เวลามีขบวนแห่ก็จะแห่อยู่รอบหมู่บ้านเล็กๆ นี้ไปอย่างสนุกสนาน

การเที่ยวหมู่บ้านนี้จำเป็นต้องทำตัวกลมกลืนไปกับชุมชนเวลามีงานบุญอาจหาอาหารไปใส่บาตร หรือร่วมในขบวนแห่ก็ได้

ตีนจกเก้าลายของคนพวนหาดเสี้ยว

“ซิ่น” คือผ้าที่ทอเป็นถุง “ตีนจก” คือผ้าที่ทำเชิงเป็นลวดลายต่างๆ สวยงาม นำไปเย็บรวมต่อกนกับซิ่น เรียกว่าซิ่นตีนจก “จก” ในที่นี้หมายถึงอาการที่ใช้ขนเม่นชนิดที่แข็ง แยกเส้นด้ายยืนของหูกสอดขึ้นหรือล้วงลงไปตามด้ายที่ยืนแยก ควักขึ้นควักลงตลอดความกว้างของด้ายยืนเพื่อให้ได้ลวดลายตามต้องการ แล้วทอสลับ มีลายพื้นบ้านทีทำอยู่เก้าลาย เรียกว่าเก้าหน่วย แต่ละหน่วยมีลายเฉพาะของหน่วย ปัจจุบันมีการดัดแปลงลวดลายเพิ่มขึ้นมากกว่าเดิมเก้าลายมีดังนี้ ลายสี่ขอ ลายแปดขอ ลายเครือน้อย ลายเครือกลาง ลายเครือใหญ่(เหย่อ) ลายน้ำอ่าง ลายสิบสองขอ ลายสิบหกขอ และลายสองท้อง

นอกจากผ้าซิ่นตีนจกแล้ว ยังมีผ้าทอชนิดอื่นๆ คือ ผ้านุ่งโจงกระเบนสีพื้นต่างๆ ผ้าขาวม้าตากแดง – ขาว ตาขาว – ดำ แต่ก็ไม่ดำสนิทแท้ เพราะใช้ด้ายแดงย้อมสีคราม เรียกว่าผ้าขาวม้าตาอิด

ผ้าเช็ดตัว เรียกว่า ผ้าเช็ดหน้า กว้างขนาด 18-20 นิ้ว ด้ายยืนสีขาว ตรงกลางทอด้วยด้ายสีขาว จึงเป็นผ้าสีขาวล้วน ส่วนสองข้างทอด้วยสีต่างๆ และทอเป็นรูปลายช้าง ลายม้า พร้อมลายประกอบต่างๆ เป็นชายครุย ถือว่าเป็นผ้าเช็ดหน้าชั้นดีของคนถิ่นนี้

ผ้าห่ม ผ้าคลุมเตียง ด้ายยืนเป็นไหมสีขาว ทอด้วยด้ายแดง ด้ายดำ สลับกันและทอเป็นลายคู่ เรียกลายดอกพริกไทยว่า ผ้าขิด ถือว่าเป็นผ้าห่มชั้นดีเช่นกัน และยังมีย่ามลายทางสีขาวที่รู้จักกันดีว่าเป็น “ย่ามหาดเสี้ยว” ซึ่งชาวไทยพวนใช้ใส่ของใช้ต่างๆ ไว้ในชีวิตประจำวัน