โครงการในพระราชดำริ

ภายใต้หลักการทำงานที่สำคัญคือ โครงการฯ ต้องสามารถแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าที่ราษฎรกำลังประสบอยู่ได้อย่างรีบด่วนและมีผลในระยะยาย โดยที่การพัฒนานั้น ต้องเป็นไปตามลำดับขั้นตอนตามความจำเป็นและประหยัด ผู้ที่ได้รับประโยชน์คือ ประชาชนที่สามารถ "พึ่งพาตนเองได้" ในที่สุด ควบคู่ไปกับการอนุรักษ์และพัฒนาทรัพยากร ธรรมชาติ ศูนย์ศึกษาการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริแต่ละศูนย์ประกอบด้วยกิจกรรมต่างๆ ที่หลากหลายตามแนวพระราชดำริที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้พระราชทาน ให้ศูนย์ฯ เป็นแหล่งทำการศึกษา ค้นคว้าทดลอง วิจัย เพื่อแสวงหาแนวทางและวิธีการพัฒนาด้านต่างๆ ให้เหมาะสมสอดคล้องกับสภาพแวดล้อมที่แตกต่างกัน ศูนย์ศึกษาฯ จึงเปรียบเสมือนเป็น "พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติที่มีชีวิต" และ "ต้นแบบ" ของความสำเร็จที่จะเป็นแนวทางและตัวอย่างให้แก่พื้นที่อื่นๆ ได้นำไปให้ประโยชน์ในพื้นที่จริงได้

ด้านการศึกษา

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงสนับสนุนการจัดตั้งโรงเรียนต่าง ๆ สำหรับเยาวชนทุกประเภท เพื่อสงเคราะห์เด็กยากจนและขาดแคลนการศึกษา นอกจากนี้ได้ พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้จัดตั้งสถานีส่งโทรทัศน์เพื่อการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมขึ้นที่โรงเรียนวังไกลกังวล ทำให้นักเรียนมีโอกาสได้รับความรู้ และศึกษา เล่าเรียนทัดเทียมกับนักเรียนในเมือง รวมทั้งประชาชนผู้สนใจก็ใฝ่หาความรู้เพิ่มเติมได้ นับเป็นการพัฒนาการบริหารงานวิชาการในด้านการจัดการเรียนการสอน การใช้สื่อและ เทคโนโลยีทางการศึกษา การขยายโอกาสทางการศึกษา และการอาชีวศึกษาที่กว้างไกลและยังประโยชน์แก่พสกนิกรทุกหมู่เหล่า

การพัฒนาอาชีพและคุณภาพชีวิต

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชดำริ ให้ปรับปรุงสภาพความเป็นอยู่ของราษฎร จัดหาอาชีพให้ราษฎรทำ เพื่อเพิ่มพูนรายได้ให้ เพียงพอ แก่การยังชีพ ในภาวะปัจจุบัน

การสนับสนุนเทคโนโลยีเพื่อผู้ด้อยโอกาส

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงตระหนักถึงประโยชน์และความสำคัญของเทคโนโลยีสารสนเทศ ในการเพิ่มประสิทธิภาพ ในการบริหารราชการ และการพัฒนาประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการสร้างเสริมและพัฒนาคุณภาพ และศักยภาพของเด็กไทยในชนบท เด็กเจ็บป่วยเรื้อรังในโรงพยาบาล ผู้ด้อยโอกาส ผู้พิการ ให้ใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ อินเทอร์เน็ต เพื่อการเรียนรู้ และการประกอบอาชีพ

โครงการในพระราชดำริที่สำคัญ

1. โครงการพระราชดำริเกี่ยวกับป่า อาทิ
• - โครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพาน
• - โครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อน
• - โครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาพิกุลทอง
• - โครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบน
• - โครงการพัฒนาเบ็ดเสร็จลุ่มน้ำสาขาแม่ปิง
• - โครงการศูนย์ศึกษาวิจัยธรรมชาติและป่าพรุสิรินทร

2. โครงการพระราชดำริเกี่ยวกับดิน อาทิ
• - แนวพระราชดำริเกี่ยวกับการนำหญ้าแฝกมาใช้ป้องกันการพังทลายของดิน
• - แนวพระราชดำริแกล้งดิน
• - โครงการพระราชดำริเกี่ยวกับน้ำ
• - แนวพระราชดำริแก้มลิง
• - ฝนหลวง
• - โครงการพัฒนาลุ่มน้ำป่าสัก
• - โครงการน้ำดีไล่น้ำเสีย
• - โครงการศึกษาวิจัยและพัฒนาสิ่งแวดล้อมแหลมผักเบี้ย

3. โครงการทางด้านวิศวกรรมอาทิ
• - ไบโอดีเซลและแก๊สโซฮอล์จากพืชของไทย
• - กังหันชัยพัฒนา
• - ฝายแม้ว
• - โครงการทางยกระดับลอยฟ้าบรมราชชนนี
• - โครงการสะพานพระราม 8

4. แนวพระราชดำริอื่นๆ
• - แนวพระราชดำริทฤษฎีใหม่
• - แนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียง