ประวัติ / ความเป็นมา
          บรมบรรพตหรือภูเขาทองนั้น สร้างเป็นรูปภูเขามีเจดีย์อยู่บนยอด มีบันไดเวียนขึ้นทางทิศเหนือและทิศใต้ การสร้างบรมบรรพตนี้ได้เริ่มขึ้น ในสมัยรัชกาลที่ 3 โดยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชประสงค์จะสร้างพระเจดีย์ใหญ่ให้เหมือนวัดภูเขาทองที่กรุงศรีอยุธยา จึงโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระบรมมหาพิชัยญาติ (ทัต บุนนาค) ครั้งยังเป็นพระยาศรีพิพัฒน์รัตนราชโกษา เป็นแม่กองสร้าง โดยพระราชทานนามว่า “พระเจดีย์ภูเขาทอง” แต่บริเวณนั้นเป็นที่ลุ่มดินอ่อน ทานน้ำหนักพระเจดีย์ไม่ไหวจึงทรุดพังลงมา ต้องหยุดการก่อสร้างไว้ ชาวบ้านเรียกกันว่า “ภูเขาทอง”
          ต่อมาในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ได้โปรดเกล้าฯ ให้พระยาศรีพิพัฒน์ (แพ บุนนาค) บุตรของสมเด็จพระบรมมหาพิชัยญาติ เป็นแม่กองสร้างพระเจดีย์ที่ค้างอยู่ และโปรดฯให้พระยาราชสงครามเป็นนายช่าง โดยก่อเป็นรูปภูเขา บนยอดเขาเป็นเจดีย์ทรงลังกา ต่างไปจากเจดีย์ภูเขาทองที่กรุงศรีอยุธยา โดยเสด็จไปทรงวางศิลาฤกษ์ เมื่อเดือน 6 ปี ฉลู พ.ศ.2408 และโปรดให้เปลี่ยนนามพระเจดีย์ภูเขาทองใหม่ว่า “บรมบรรพต” การซ่อมพระเจดีย์เก่านี้ได้ทำมาจนตลอดรัชกาล และสำเร็จลงได้ด้วยดีในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พร้อมทั้งโปรดให้ตัดถนนสายต่างๆ ถมคลองหน้าวัดและทำสะพานข้ามคลอง เพื่อให้สะดวกต่อการเข้าไปยังลานบรมบรรพต
บรมบรรพตนี้ใช้เวลาสร้างถึง 3 รัชกาล จึงได้สำเร็จเรียบร้อย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จพระราชดำเนินไปทรงบรรจุพระบรมสารีริกธาตุในพระเจดีย์ใหญ่บนบรมบรรพต ในวันศุกร์ เดือนยี่ ขึ้น 1 ค่ำ ปีฉลู พ.ศ. 2420 และในวันที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2442 ได้ทรงอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุที่พบจากกรุงกบิลพัสดุ์ประเทศอินเดีย มาบรรจุไว้ในพระเจดีย์ภูเขาทอง นอกจากนี้ยังโปรดเกล้าฯ ให้บรรจุ “พระทันตธาตุ” หรือ “พระเขี้ยวแก้วของพระพุทธองค์” ไว้บนบรมบรรพตด้วย
          บรมบรรพตหรือ ภูเขาทองได้รับการปฏิสังขรณ์ในปี 2492 แล้วเสร็จในปี 2498 มีความสูงจากฐานถึงยอดพระเจดีย์ 63.6 เมตร ตกแต่งด้วยการบุโมเสคกระเบื้องสีจากอิตาลี ที่องค์พระเจดีย์เป็นทองสุกอร่าม และได้รับการปรับพื้นดาดฟ้าสร้างพระเจดีย์ทิศ 4 มุม ต่อมาในปี 2509 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวองค์ปัจจุบันได้ทรงบรรจุพระบรมสารีริกธาตุในพระเจดีย์บนลูกแก้ว
งานนมัสการพระบรมบรรพตหรืองานวัดภูเขาทอง ได้เริ่มมีขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 3 และได้จัดให้มีงานเป็นประจำทุกปีจนถึงปัจจุบัน

   กำหนดงาน
          จัดงานในวันขึ้น 11 ค่ำ ถึงวันแรม 3 ค่ำ เดือน 12 รวม 8 วัน 8 คืน  ในแต่ละปี   ปีนี้ จัดระหว่างวันที่ 8-14 พย.51 

   กิจกรรม / พิธี
          งานที่จัดขึ้นเป็นงานนมัสการพระบรมสารีริกธาตุที่ประดิษฐานอยู่ในพระเจดีย์ใหญ่ และปิดทองพระอัฎฐารส พระพุทธรูปสำคัญของวัด เป็นงานทำบุญประจำปี
          ในงานมีกิจกรรมต่างๆ เฉลิมฉลองต่างๆ ตั้งแต่วันเริ่มงานในวันขึ้น 11 ค่ำ จนถึง วันแรม 3 ค่ำ เดือน 12 ในช่วงเวลาเย็นเป็นต้นไป ระหว่างที่มีงานนมัสการพระเจดีย์ภูเขาทอง คณะกรรมการจัดงานจะจัดแต่งองค์พระเจดีย์ให้ดูสวยงาม โดยนำผ้าแดงขึ้นห่มองค์พระเจดีย์ และตอนกลางคืนมีการประดับไฟ ในช่วงที่จัดงานจะมีร้านอาหาร ร้านค้าขายของนานาชนิด เช่น ข้าวของเครื่องใช้ เสื้อผ้า เครื่องประดับ ของเด็กเล่น และอาหารแห้งชนิดต่างๆ  และมีเตรื่องเล่นสำหรับเด็กๆ เช่น ชิงช้าสวรรค์ ม้าหมุน ปาเป้า ปาลูกโป่ง ยิงปืน ทอยบ่วง จับสลาก เป็นต้น