|
ประวัติ / ความเป็นมา
ประเพณีการผูกเสี่ยวนั้น นอกจากทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่มีการยึดถือปฏิบัติจนเป็นที่ทราบกันโดยทั่วไปแล้ว แต่สำหรับการผูกเสี่ยวในภาคอื่นๆ ก็ยังมียึดถือปฏิบัติกันอยู่ บางแห่งมีการปฏิบัติเป็นงานประเพณี บางแห่งก็ไม่มีการจัดงานเป็นกิจจะลักษณะแต่อย่างใด อย่างไรก็ตาม การผูกเสี่ยวหรือการเป็นเสี่ยวกัน คงแทรกซึมอยู่ในอุปนิสัยของคนไทยทุกคน ดังเช่นที่หมู่บ้านหนองใหญ่ ตำบลนาซำ อำเภอหล่มเก่า จังหวัดเพชรบูรณ์
คำว่าเสี่ยวนั้น ตามพจนานุกรมแปลว่า "เพื่อนหรือเกลอ" คำว่าผูกเสี่ยวเป็นคำที่มีความหมายว่า การผูกมิตร หรือการเป็นเพื่อนกัน สำหรับประเพณีเก่าแก่ของชาวหนองใหญ่นี้มีความเป็นมาอย่างไรผู้เฒ่าผู้แก่ก็จะตอบว่า "มีมาตั้งแต่ครั้งปู่ย่าตายาย"
กำหนดงาน
ไม่เจาะจงว่าจะเป็นวันใด ในวันจันทร์ถึงวันอาทิตย์ แต่มีข้อยกเว้นวันเดียว คือวันสมรส สำหรับเวลาก็ไม่จำเป็น เพียงแต่รอเวลาว่างของทั้งสองฝ่ายหลังจากเสร็จภารกิจการงาน แต่จะนิยมในช่วงใกล้เที่ยงวัน เพราะเป็นเวลาว่างในช่วงพักกลับจากการทำงาน
สามารถตรวจสอบรายละเอียดได้ที่ www.tat.or.th/festival
กิจกรรม / พิธี
การผูกเสี่ยวนั้น เป็นพิธีการนำเอาเด็กๆ อายุตั้งแต่ 2 ขวบขึ้นไปจนรุ่นหนุ่มมาผูกข้อมือเพื่อเป็นเสี่ยวกัน ในการหาเสี่ยวหรือหาเพื่อนี้ผู้ปกครองหรือพ่อแม่เป็นผู้เลือกหา โดยมีหลักใหญ่ๆ ว่า เด็กอีกฝ่ายหนึ่งจะมีอัธยาศัยใจคอเหมือนๆ กัน สิ่งสำคัญต้องเป็นเพื่อนพึ่งพาอาศัยกันได้
มีบางรายเหมือนกันที่ทั้งสองฝ่ายไม่รู้เรื่องการเป็นเสี่ยวกันมาก่อน ด้วยเหตุผลที่ยังเป็นเด็กเล็กอยู่ หรือยังจำความไม่ได้ ผู้ปกครองทั้งสองฝ่ายจะเป็นผู้ประสานความเป็นเพื่อน โดยการพาเด็กไปรู้จักกันไปเยี่ยมเยือนกันบ้างตามเทศกาลหรือประเพณีต่างๆ เพื่อให้เกิดความคุ้นเคย เนื่องจากเสี่ยวจะเป็นคนต่างถิ่นหรือต่างหมู่บ้าน นอกจากการเยี่ยมเยือนธรรมดาต้องมีของฝากติดมือไปบ้าง อาจจะเป็นขนมหรือเสื้อผ้า สุดแต่ฐานะของผู้ปกครอง
ขั้นตอนของการผูกเสี่ยว สิ่งที่ต้องเตรียม คือ ด้ายสำหรับผูกข้อมือเด็ก ที่นิยมคือ ด้ายดิบนำมาทำเป็นเส้นขนาดยาว 1 ฟุต ดอกไม้ตามคตินิยมใช้ดอกรัก อย่างน้อย 1 คู่ ควรเลือกสีขาว ซึ่งเป็นเครื่องหมายถึงสีที่บริสุทธิ์ไร้เดียงสา หากไม่มีดอกรักให้ใช้ไม้อื่นแทนก็ได้ และต้องเตรียมธูปเทียน ผลไม้ของคาวเล็กๆ น้อยๆ หมอนรองรับการพนมมือของเด็กเช่นเดียวกับหมอนรองรับคู่บ่าวสาว
สำหรับญาติพี่น้องหรือเพื่อนฝูงของพ่อแม่เด็ก สิ่งที่เตรียมคือ "เงิน" อย่างน้อยที่สุด ประมาณ 1 บาท แต่ปัจจุบันเพิ่มเป็นประมาณ 10-20 บาท แต่ถ้าใครจะให้เท่าใดตามแต่สะดวก เงินส่วนนี้ถือว่าให้กับคู่เสี่ยว เมื่อเสร็จพิธีจะแบ่งเงินให้เท่าๆ กัน ส่วนความจำเป็นของผู้ใหญ่ทั้งสองจะต้องเตรียมเหล้ากับกับแกล้มเอาไว้เลี้ยงเมื่อเสร็จพิธี
วิธีการผูกเสี่ยวเมื่อทุกฝ่ายพร้อมเพรียงกัน จะเรียกเด็กทั้งคู่มากลางเรือน เด็กทั้งสองคนจะอาบน้ำทาแป้ง แต่งตัวในชุดใหม่ เด็กทั้งสองนั่งหมอบพนมมือวางไว้บนหมอนคนละใบ จานใส่ดอกไม้และด้ายวางอยู่ตรงหน้าของเด็กทั้งสองบุคคลแรกที่จะผูกเสี่ยวเป็นผู้อาวุโสที่สุดในหมู่บ้าน หรือผู้ปกครองที่เด็กนับถือจะนำด้ายที่เตรียมไว้มาผูกข้อมือเด็กข้างขวาของเด็กที่นั่งอยู่ทางซ้ายมือ เนื่องจากปลายด้ายอีกข้างหนึ่งผูกข้อมือซ้ายของเด็กในลักษณะเดียวกันกับการสวมมงคลของคู่บ่าวสาว
พร้อมกันนั้นผู้ใหญ่จะให้ศีลให้พรให้รักกันยิ่งยืนดุจขุนเขาและแผ่นน้ำ จากนั้นจะต้องมอบเงินใส่ฝ่ามือ ซึ่งเด็กจะรับทั้งสองคนพร้อมกัน คนต่อไปจะเตรียมตัวผูกเสี่ยวต่อไปจนหมด เป็นอันเสร็จพิธี |