เมื่อเข็มนาฬิกาเดินทางมาถึงเดือนมีนาคม สัญญาณของฤดูร้อนเริ่มปรากฏตัวให้เห็นชัดเจนขึ้นผ่านแสงแดดที่จัดจ้าและไอร้อนที่เริ่มปกคลุมในหลายพื้นที่ แต่ในความอบอ้าวของฤดูกาลนี้เองที่ซ่อน 'ของขวัญ' ชิ้นพิเศษไว้บนฟากฟ้า เพราะนี่คือช่วงเวลาที่ท้องฟ้าใสกระจ่างที่สุดช่วงหนึ่งของปี ปราศจากม่านเมฆหนาทึบมาบดบัง ทำให้เป็นจังหวะที่เหมาะสมอย่างยิ่งสำหรับการออกไปทำความรู้จักกับจักรวาลผ่านการดูดาว และเริ่มต้นฤดูกาลตามล่าหาทางช้างเผือกที่เริ่มกลับมาอวดโฉมให้เราเห็นอีกครั้ง 

สำหรับใครที่กำลังโหยหาพื้นที่สงบเงียบเพื่อเอนกายเฝ้ามองเส้นขอบฟ้าที่พร่างพรายไปด้วยแสงดาวรอบทิศทางโดยไม่มีแสงไฟจากเมืองรบกวน เราขอแนะนำให้ลองออกเดินทางไปสัมผัส 'เขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืด' หรือ 'Dark Sky Park' ซึ่งเป็นพิกัดท่องเที่ยวที่ได้รับการคัดสรรมาเพื่อนักดูดาวทุกระดับ ตั้งแต่มือใหม่ที่อยากลองสื่อสารกับดวงดาว ไปจนถึงช่างภาพมือโปรที่หลงรักการบันทึกความงามของห้วงอวกาศ

ปัจจุบันประเทศไทยมีเขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดทั้งหมด 64 แห่ง กระจายอยู่ทุกภูมิภาคทั่วไทย สถานที่เหล่านี้คือพื้นที่เปิดโล่งที่มีการจัดการปริมาณแสงอย่างเหมาะสม ทำให้เรามองเห็นดาวเหนือได้ชัดเจน ขณะเดียวกันก็มืดพอที่จะเผยให้เห็นดาวฤกษ์ที่แสงน้อยที่สุดบนฟากฟ้า ไม่ว่าจะเป็นปรากฏการณ์สุริยุปราคา จันทรุปราคา ฝนดาวตก หรือความสวยงามของกลุ่มดาวจักรราศี ก็สามารถรับชมได้อย่างตระการตาจากพื้นที่อนุรักษ์เหล่านี้

เขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืด พื้นที่สำหรับคนรักดวงดาว

ประสบการณ์ท่องเที่ยวในเขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดของไทยเริ่มต้นขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2563 ผ่านความร่วมมือระหว่าง การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย และ สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (NARIT) ที่ร่วมกันเฟ้นหาจุดดูดาวที่มีค่าความมืดเหมาะสม  จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2565 ได้มีการขึ้นทะเบียนอย่างเป็นทางการครั้งแรก 12 แห่ง และประกาศเพิ่มขึ้นในทุกปีจนครบ 64 แห่งในปัจจุบัน โดยแบ่งประเภทเป็น อุทยานท้องฟ้ามืด (Dark Sky Park), ชุมชนอนุรักษ์ท้องฟ้ามืด (Dark Sky Communities), เขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดในพื้นที่ส่วนบุคคล (Dark Sky Properties) และเขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดในพื้นที่ชานเมือง (Dark Sky Suburbs)

ฟ้าเปิด แสงน้อย สิ่งอำนวยความสะดวกครบครัน

การจะเป็น 'เขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืด' ได้นั้น มีเกณฑ์ที่เข้มงวดมากกว่าแค่การเป็นอุทยานที่มีแสงรบกวนน้อย สถานที่นั้นต้องมีพื้นที่โล่งไม่น้อยกว่า 100 ตารางเมตร สามารถสังเกตเห็นท้องฟ้าได้รอบทิศไม่น้อยกว่าร้อยละ 70 และที่สำคัญที่สุดคือต้องมีค่าความมืดของท้องฟ้าไม่น้อยกว่า 19 แมกนิจูด/ตารางฟิลิปดา ตามมาตรฐานสากล ซึ่งเป็นระดับความมืดที่เพียงพอจะทำให้เราเห็นรายละเอียดของดวงดาวได้อย่างชัดเจนด้วยตาเปล่า นอกจากนี้ยังต้องมีสิ่งอำนวยความสะดวกพื้นฐาน ทั้งที่พักและห้องน้ำ เพื่อรองรับนักเดินทางอย่างครบถ้วน

อัพเดทพิกัดเขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืด 2568

ในปี พ.ศ. 2568 นี้ ได้มีการประกาศรายชื่อสถานที่แห่งใหม่เพิ่มขึ้นอีก 16 แห่ง ดังนี้ 

อุทยานท้องฟ้ามืด (Dark Sky Park) จำนวน 5 แห่ง: ทุ่งโนนป่าก่อ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูสีฐาน (มุกดาหาร), อุทยานแห่งชาติเขาพระวิหาร (ศรีสะเกษ), อุทยานแห่งชาติภูสวนทราย (เลย), อุทยานภูหินร่องกล้า (พิษณุโลก) และอุทยานแห่งชาติแม่ปิง (ลำพูน) 

เขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดในพื้นที่ส่วนบุคคล (Dark Sky Properties) จำนวน 9 แห่ง: โกลเด้น คลิฟ บีช รีสอร์ท (ตราด), ดารกะ เชียงดาว (เชียงใหม่), ดารา ควิซีน ภูเก็ต (ภูเก็ต), บ้านไร่นายเขียว (ขอนแก่น), ฟาวน์เท่นทรีรีสอร์ท (นครราชสีมา), ภูพร้อมดาว ฟาร์มสเตย์ (ชัยภูมิ), วนธารา รีสอร์ท (พิษณุโลก), สวนป่าแม่ละเมา ออป. (ตาก) และสวนแม่ฟ้าหลวง โครงการพัฒนาดอยตุง (เชียงราย) 

เขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดในพื้นที่ชานเมือง (Dark Sky Suburbs) จำนวน 2 แห่ง: คชอาณาจักร (สุรินทร์) และสวนวลัยรุกขเวช มหาวิทยาลัยมหาสารคาม (มหาสารคาม) 

ตรวจสอบพิกัดและเตรียมตัวเดินทางได้ที่ https://darksky.narit.or.th/